Een review over de nieuwe Apple iPod nano (hardware) enerzijds en de bijbehorende iTunes 7 (software) anderzijds. Maar terwijl de hardware steeds slanker en slimmer wordt, begint iTunes tekenen van overgewicht en wangedrag te vertonen. Een raar duo dat een beetje uit balans raakt...

Sinds enkele weken mogen we de nieuwe nano's in 'full-color' aanschouwen en sinds enkele dagen de rooie "RED Product". Pràchtige wonderdoosjes ! Volgens mij de mooiste die ze ooit hebben gemaakt (zoals Jobs altijd zo makkelijk claimt) maar volgens mij ook de mooiste die ze voorlopig zullen maken. Want net zoals de ouwe zachtgrijze Mac SE's, gitzwarte G3 PowerBooks en de vrolijk gekleurde iMacs, zijn deze nieuwe iPod nano's de ultieme samenballing van vorm en functie. Terwijl andere fabrikanten zichzelf en hun producten in allerlei bochten wringen, blijft Apple trouw aan haar 30 jaar oude ontwerpprincipe: alleen functioneel vorm geven, dus geen sierrandje voor de lol of een chroom plaatje om de blits.

Het aspect kleur is nu weer die schaarse persoonlijke extra 'touch', waar geen andere 'harde' functie voor geldt dan dat bijna iedereen wel een favoriete kleur heeft. Persoonlijk denk ik dat het hoe dan ook een uitstekend marketing-concept is om kopers te laten kiezen uit een aantal kleuren. De vraag is dan namelijk niet meer of men een nèt-niet Zen, fout-bruine Zune of toch maar een iPod kiest, maar welke kleur iPod iemands voorkeur heeft. De keuze wordt zo verlegd naar een besluit binnen 'veilige' grenzen, i.p.v. dat de potentiële koper de aandacht vestigt op een ander merk. Want kleur is belangrijk. Kleur identificeert. Dat zagen we bij de bonte iMacs, bij de iPod mini's en nu weer bij de nano's. En als je design best belangrijk vindt maar kleur niet, dan kies je waarschijnlijk al jarenlang voor een kleurloze iPod, want dat soort nihilisme is Apple-aanbidders wel vertrouwd...

Verder ben ik zelf een typische shuffle-gebruiker. Ik hoef geen tienduizenden nummers op zak, geen video's of foto's, geen spelletjes, zelfs een display kan ik missen. Sterker nog, ik ben dolblij met de duidelijk voelbare bedieningselementen en aansluitingen aan de bovenkant en niet te vergeten de USB-stick functie (een "great feature" die bij de nieuwe, kleinere shuffle zonder al te veel ophef opeens 'oeps, vergeten' is). Super simpel en toch massa's mogelijkheden.

Voor de review heb ik mijn shuffle-voorkeur laten varen en me gedragen als een iets meer eisende iPod-gebruiker, bijvoorbeeld iemand die voorheen een iPod mini zou kopen. Dat is nu een typische "nano-klant". De nieuwe nano heeft i.p.v. de vorige hoekige zijkanten ook weer die typische afronde iPod mini-vorm. Maar toen ik even een ouwe mini ernaast hield, schrok ik van het verschil. Wat een klont ! Hiep-hiep-hoera voor de véél kleinere nano ! En ik zag dat bij de nano de rand rondom het Clickwheel ietsje is verbreed t.o.v. de mini ? iets wat mij altijd irriteerde, want bij de mini was het een onesthetisch krap randje. Zelfs dat was dus beter. Detail, detail. Voor de rest gaat ieder verder vergelijk met oudere iPods (gewone of mini's) mank, want de nano is een klasse apart. Je mag 'm eigenlijk alleen maar vergelijken met de vorige (zwart/witte) nano.

De nieuwe nano is verder in grote lijnen ook net zoals de vorige nano: klein, licht, superplat, en op het akelig af a-technisch ogend (en dat is werkelijk een wonder). Je vraagt je echt af hoe het in 's-hemelsnaam kan, zoveel techniek in zo'n omhulsel. Maar dat is meestal zo: de meest ingenieuze apparaten zijn het mooist als je ze niet (meer) als techniek ervaart. Tel daarbij op: het briljantere scherm, een langere batterijduur, de betere krasbestendigheid en opgevoerde opslagcapaciteiten, en je beseft dat deze nieuwe iPod nano's inderdaad weer een hoogtepunt worden in de historie van Apple-producten !

Het enige wat mij een beetje tegenviel was de verdomd lastige verpakking. Het doosje is ontworpen om heel simpel open te kunnen, maar doordat logistieke afdelingen er extra stickers met codes en aanwijzingen overheen plakken, denk je dat de deksel moet blijven zitten ? nee dus. Alle plakkers weg en los dat kapje! Vervolgens zit de nano geklemd tussen twee houders. Zachtjes buigen? Hmm... ik ben bang dat de nano breekt. Als ik 'm toch los gepeuterd heb, blijkt dat ik de houder met nano en al uit de doos had kunnen tillen en dan staat (achterop/onderop) de aanwijzing dat je nu de houder lichtjes kan buigen om de nano los te krijgen. Heel mooi, maar ik stuntel al met het openen van een nieuw pak hagelslag of een zakje M&M.

Toch nog een laatste woord over de hardware: de nieuwe oordopjes. Ik vind ze minder prettig. Ik ben een freak als het gaat om absoluut correcte stereo in klank en volume, dus als die dopjes ook maar ietsje verschillend in mijn oren zitten, dan hoor ik een verschil in volume en/of timbre en ga ik al ongedurig friemelen en frotten. Bij de oude Apple-oordopjes kon ik een (mis)stand meteen voelen en corrigeren, bij de nieuwe voel ik dat minder goed en glippen ze steeds weer 'anders verkeerd'.

Maar goed, ik ben een pietlut wat dat betreft. Ik wil ook een koptelefoon die kneppelhard kan, met mooi laag, weinig mid en veel knisperend hoog. Zo hard dat mensen om me heen gaan vragen of het geluid wat zachter kan. Vreemd genoeg doe ik dat al sinds mijn 10e en heb ik nog steeds een prima gehoor ? waarschijnlijk dankzij het ontbreken van die (te) harde mid-range?

Ik geef de nieuwe nano's een vette 9 ! Geen 10, want dat zou betekenen dat er niks beters meer kan komen. En reken maar dat Apple ons volgend jaar wéér weet te verrassen. Marketingtechnisch kan men gaan ruziën over de prijsstelling, het prijsverschil tussen de specs of het al dan niet los (moeten) kopen van accessoires, maar daar begin ik nooit aan. Producttechnisch zijn de nieuwe iPod nano's kleine, gekleurde, gelikte, glimmende wondertjes.

Dus van mij geen kwaad woord over de nieuwe nano. Maar... tegelijk met de nieuwe nano (en alle fraaie iTMS-video zaken waar wij in de EU nog nauwelijks mee te maken hebben), verscheen ook een vernieuwde iTunes 7.0 (en inmiddels al de 7.0.1-update). En na 7 versies vind ik dat ik eindelijk een keer alle euforie en halleluja moet gaan neersabelen en een fiks pleidooi moet gaan houden tégen dit bolwerk van interface-wildgroei. Want iTunes 7 is wederom "verbeterd" ? nou, ik vind het een zoveelste aanslag op het logische denkvermogen van argeloze gebruikers. Ik wilde laatst iemand eventjes uitleggen hoe iTunes werkt, en betrapte me erop dat deze software net zo ingewikkeld (en onlogisch) wordt als de bedieningsconsole op de gemiddelde electronica-shit van vage makelij. Oóóóveral verschillende interfaces, knopjes hier, flappertjes daar, keuzemenu's zus, commando's zo... Wat is er aan de hand ?

Als je vanaf een vroege versie iTunes bent meegegroeid, dan heb je de evolutie van de bediening (de ene nieuwe functie na de andere) stapsgewijs kunnen volgen en heb je de vernieuwingen en veranderingen gaandeweg ook in de vingers gekregen. Je bedient iTunes gedachteloos en dat werkt dan wellicht prima. Maar een nieuweling snapt er echt niks van ! En geloof me, iedere dag zijn er nog duizenden nieuwelingen die iTunes (in navolging van de vele miljoenen) vor het eerst op hun Mac of PC starten. Zo ook een kennis van me, die heel blij was met haar nieuwe iMac en met een kopje thee erbij heel verheugd op het (hé, verhip, blauwe) iTunes-ikoon klikte. Klaar voor de zoektocht ?

De basis van de iApps (met collecties in een linkerpaneel, overzichten en concrete content rechts) werkt goed, dat is gelukkig in grote lijnen nog steeds zo. Maar als je met een nuchtere blik de interface wilt gaan ontdekken, dan lijkt iTunes qua bediening steeds meer op een rommelige flipperkast. Een slechte zaak voor software die de toegangspoort is voor 80 à 88% (respectievelijk de US- en UK-getallen) van alle bezoekers en gebruikers van muzieksoftware.

Laten we de interface eens kritisch bekijken. In het linkermenu staan hoofdgroepen die je níet zelf mag ordenen (wat bij veel van dit soort interfaces wèl kan) en waarvan sommige best veel plaats in beslag nemen, terwijl niet iedereen ze allemaal evenveel zal gebruiken. Dat was altijd al zo, maar nu staan er ook nog koppen boven, nota bene in smerige HOOFDLETTERS ! Wordt het niet tijd voor zo'n lijst met op-en-neer verplaatsbare en geheel in-en-uitklapbare menu's ? Je weet wel, met zo'n driehoekje dat naar rechts of (eenmaal geopend) naar beneden wijst ?

Maar wacht, er zijn al zoveel verschillende knoppen met een pijltje naar rechts, die telkens weer iets anders betekenen: de bekende (en correcte) neerklappende driehoekjes, zoals we die bij de radiozender en in het linkerpaneel zien; de grote afspeel-knop linksboven, de kleine pijl in de lcd-achtige display, een pijl voor het wisselen van de album-illustratie, pijlen in de iTMS, ministore, etc.

Er zijn ook steeds meer interfaces met horizontale schuivertjes. Het begon met het begrijpelijk verschil tussen afspeeltijd of volume, maar nu is er ook nog eentje voor het bladeren door hoezen. Het wordt een beetje te verschillend, naar mijn smaak...

En er zijn te veel interfaces voor Weergave-opties èn ze zijn te lukraak over het scherm verspreid. Veel van deze elementen staan op (inmiddels) onlogische plekken: de album-browser (onderaan rechts bij de Eject), de album-illustratie (onderaan links naast de Playlist-knoppen), de hoes-browser (bovenaan rechts) en dan ergens in de commando's de weergave-opties voor de Mini-store, de Equalizer en de Visuele Effecten.

Klein venijn zit ook in de diverse Eject-knoppen: dat er een verschil zichtbaar wordt wanneer ik een iPod of CD wil verwijderen, prima. Maar houd dat visuele verschil dan ook overal consequent aan. Ik ken nu (samen met die van het OSX) al 5 soorten ikonen voor het loskoppelen van opslagmedia, waarvan 3 in iTunes:

En ik mis die lekkere Brand-knop. Dat ikoon voor het branden van een CD heb ik nergens meer kunnen vinden. Een "Brand schijf"-knop verschijnt als je een playlist aanwijst. Klinkt logisch, maar dat worden dan zogenaamde "conditionele" functies: ze verschijnen pas als je in de juiste omstandigheid verkeert. (Iets waar Apple juist altijd voor waakte in haar interfaces.)

Het meest vreemde vind ik het totaal apart vormgegeven paneel voor de iPod. Waarom hier opeens aparte tabbladen in het hoofdvenster voor nodig zijn snap ik niet (had ook als submenu in het linkerpaneel gekund).

En waarom zitten 2 onderwerpen (Adressen en Agenda's) onder één tabblad? Ik zocht me rot naar die Sync-mogelijkheid. En de Annuleer" en "Pas toe" knoppen lijken totaal 'los' van de gekozen functies in het tabblad te staan. Dit moet dringend een make-over krijgen.

En weet je: ik word een beetje ziek van de 3D-spiegelingen die te pas en te onpas worden rondgestrooid. In de Music Store (als etalage-artikelen) en als interface voor hoezen, grandioos! Maar toch niet bij de indicatiebalk voor de inhoud van mijn iPod ?

En dan te bedenken dat Jobs ooit zei: een goeie interface heeft geen kleur laat staan 3D nodig. Nou, daar herinner ik hem graag aan! Mag hij me gelijk uitleggen waarom een knopje met een + betekent dat het iTunes-venster kleiner wordt en een knopje met een - betekent dat het hele venster naar de Dock gaat. Maar dat oud zeer bestaat al sinds OS9 in vele applicaties...

Dit zijn zo wat terloopse misstanden die mij in de loop der jaren aan iTunes (en nu dus versie 7) zijn gaan opvallen. Het voert te ver om het hele interface-beleid van Apple in deze review te gaan analyseren, al zou ik graag eens een diepgaand gesprek hierover willen voeren. Dus heb ik mij bij deze beperkt tot enkele hapklaar gefileerde brokken waar menigeen zich toch behoorlijk in verslikt.

Het moge duidelijk zijn dat ik iTunes niet bepaald een 'juweeltje' op het gebied van interface-design vind. Het ziet er allemaal wel superleuk uit, maar functioneel heb ik wel eens betere software gezien. En het wordt er per versie helaas niet veel beter op.

Ik hoop dat Mac OS X 10.5 ("Leopard") de wildgroei in de diverse Apple-interfaces kan beteugelen, want het zwabbert nu alle kanten uit, met iTunes 7 als nieuwste dwaling.

Jazeker !

Het aaneengesloten afspelen van live-albums, klassieke muziek en aparte nummers in een remix is een zucht van verlichting (had trouwens al in iTunes 2 gemogen).

Het importeren van al je album-illustraties is een onverwacht cadeautje. Ik vraag me wel af hoe Apple dat juridisch heeft kunnen flikken, maar mij hoor je verder niet klagen.

Daardoor wordt het spelen met de "hoes-browser" een welkome navigatie-techniek die een applaus waard is. Na 20 jaar kan ik weer lekker bladeren in mijn hoezen, want aan die kil klapperende cd-doosjes heb ik nooit kunnen wennen. Nu nog de geur van oud karton en een warme versterker erbij en we hebben iTunes versie 8 !

Door Peter Villevoye.