Ter aanvulling, voor zover nodig: Als je m'n stuk aandacht leest, dan zie je dat je dus keuzes hebt. Strategische keuzes. Je kunt het "forensisch" reconstrueren, waarheidsgetrouw, maar niet ideaal. Je kunt het volledig opnieuw reconstrueren, en daarmee de context en het gevoel tot op een zekere hoogte alsnog vastleggen. Zij het niet 1:1 situatiegetrouw of "pixelperfect", maar genoeg om die emotie of herinnering opnieuw te beleven of op te halen. Je kunt ook de hybride aanpak gebruiken, en ja, dat betekend dat een meeuw de andere kant op kan staan, of bepaalde delen niet 100% correct zijn. In dat geval kun je de uitvoerige prompt aanvullen met individuele instructies, zoals:
- Meeuw vliegt op de foto van links naar rechts, schuin omhoog
- De countouren van de persoon rechts dienen effen, maar wel enigszins vaag te zijn, alsof er een heel dichte mist hangt rondom de persoon
Het is een kwestie van precisie, en in dat geval kan de hybride aanpak uitstekende resultaten opleveren. Ik heb het hier gedaan ter illustratie en als "tutorial" voor de geinteresseerden.
Maar nu we hier toch zijn, voor vandaag mijn laatste punt:
Kijk:
Fotografie is geenszins een weergave van de werkelijkheid; het is een momentopname, een interpretatie gemodelleerd naar onze zintuiglijke waarneming en haar inherente imperfecties. Diepte, kleur, emotie: alles wordt door ons brein ingevuld. Camera’s vangen slechts een fragment van het spectrum, analoog of digitaal, en elk medium beïnvloedt het beeldchemische processen, degradatie in de tijd, of pixelresolutie waardoor de voorstelling altijd vervormd, beperkt en gefilterd blijft.
Toch schuilt in die beperking juist kracht. Het is de ruimte voor interpretatie die ons een gevoel geeft, die resonantie creëert met herinnering, ervaring, en sentiment. Zoals een analoge plaat of cassette een emotionele warmte kan dragen die geen DSD-, FLAC- of AAC-opname kan reproduceren, zo resoneert een imperfect beeld met ons innerlijk op manieren die geen wetenschappelijke formule kan verklaren.
Het is deze synthese van waarneming, imperfectie en interpretatie die ons mens maakt: het vermogen om betekenis, emotie en herinnering te verbinden met een gefragmenteerde representatie van de werkelijkheid. In die spanning tussen het echte en het gerepresenteerde, tussen het gemeten en het beleefde, vindt de fotografie haar ware essentie, niet als kopie van de wereld, maar als venster naar de menselijke ervaring.
Net zoals bij de opkomst van de opnamekunst niets boven het “echte orkest” ging, zo evolueerde ook het nieuwsmedium: radio en krant waren lang vertrouwd, tot het bioscoopjournaal video introduceerde. Aanvankelijk sceptisch bekeken, vestigde het zich als complementair instrument, naast het geschreven en gesproken woord. Toen de krant naar digitaal verhuisde, stierf het fysieke medium, maar het geschreven woord leeft voort. De radio verloor zijn jong publiek, maar het gesproken woord? Lang leve de podcast.
Evenzo werden tekenen en schilderen eeuwenlang op papier en transparanten beoefend. Toen de digitale film arriveerde, leek de traditionele methode te sterven, maar de kunst van het verhaal vertellen leefde voort, slechts verplaatst naar nieuwe dragers.
Schrijven kende een gelijkaardige evolutie: van handgeschreven manuscript tot typemachine, van elektrische typemachine tot tekstverwerker met geheugen en spellingscontrole. Elk nieuw hulpmiddel veranderde het speelveld, maar nooit de kern van creativiteit.
Vandaag arriveert AI: digitale assistent, procesautomatisering, LLM’s als zoekmachines met superkrachten. Ze worden nog niet volledig benut, en soms gewoon ook verkeerd ingezet. Maar hun komst betekent geenszins het einde van menselijke creativiteit. Integendeel, elke technologische uitvinding opent ruimte voor nieuwe interessegebieden, nieuwe inspiratie en nieuwe manieren om te creëren.
De kern blijft onveranderd: technologie verandert het medium, nooit de mens. De menselijke verbeelding, de capaciteit tot betekenis, resonantie en creatie, blijft leven, ongeacht de drager. Lang leve het geschreven, gesproken en beeldende woord. Lang leve de creativiteit.
Het staat je vrij om hier oneens mee te zijn. Maar bedenk wel, het is maar net welk moment en je in de tijd neemt om je mening te vormen en stelling te nemen.
Want voor kunstenaars uit een zeker tijdperk, is het feit dat jij zit de werken met Affinity, Photoshop, Final Cut Pro, Procreate, Adobe Fresco, Pixelmator Pro ... Evenals het feit dat jij een gedigitaliseerde versie hebt van een canvas of een tekenblok, met een gedigitaliseerde pen of muis, het synoniem van creative compromitatie, gemakzucht en indruisend tegen alles waar het ambacht en kunst voor staat.
Die verschuiving van hetgeen de norm is, is vooralsnog nooit de doodsteek geweest voor de kunstzinnigheid van mensen. Wel een inspiratie voor nieuwe kunstgebieden.
Fotografie is niet dood, fotografie staat op het punt om naar een volgend plan getilt te worden.
Met als afsluiter voor de avond:
Stel, dat het met de stand der techniek komende 20 jaar lukt om dezelfde "taal te spreken" als het brein, en we ook hebben geleerd met welke lenzen of technieken foto's te maken die wel 1:1 matchen met hetgeen hoe ons brein beeld ervaart. Je kunt het doodseng vinden. En het is fout in te zetten, maar zo was de printer (een korte tijd) in te zetten als valsmunterij en namaken van ID kaarten.
Nu doet AI het, maar mettertijd lost dat zich ook op.
Maar het biedt ook ongekende mogelijkheden voor kunstenaars. Daarmee kun je de kunst als nooit te voren laten beleven op een niveau die de ware ziel van de mens kan raken, waarbij je narratief of vastlegging onverlet iemands vermogens (of onvermogen) om de kunstwaarde van een foto, schilderij of muziekstuk te ervaren, begrijpen of te interpreteren, opeens toegankelijk wordt voor iedereen, eenvoudig omdat de universele "golflengte" wordt gesproken met het brein.
Fylosofisch? Ja. Utopisch? Mogelijk. Distopsisch? Afhankelijk. Nieuwe Mogelijkheden en kunstvormen? ongekend veel. Gevaarlijk? Absoluut.
Maar dan, de techniek om een atoombom te maken is in de kern levensgevaarlijk. Maar deze kan ook in positieve context ingezet worden.
Dus of we alles moeten vrezen?
De Camera heeft de meest verschrikkelijke wandaden vastgelegd, vele levens en zelfs de loop van de geschiedenis beinvloed, de camera is in die zin evenals de pen een potentieel wapen. En toch, ligt het gevaar niet bij de camera, maar bij de mens. Niet anders met AI.
Gast
